Çmimet e gazit në Europë arrijnë nivelin më të lartë që nga marsi, situata mund të përkeqësohet

21-08-2026

Rezervat e ulëta dhe problemet me furnizimin po shtojnë rrezikun e një dimri të kushtueshëm për Europën.

Çmimet e gazit në Europë kanë vijuar rritjen e fortë, ndërsa kontratat e së ardhmes në tregun holandez TTF, treguesi kryesor europian, kaluan të enjten mbi 65 euro për megavat-orë. Ky është niveli më i lartë që nga marsi dhe e çon rritjen në më shumë se 130% që nga fillimi i vitit 2026. Megjithëse çmimet mbeten shumë poshtë kulmit prej rreth 350 euro/MWh të krizës energjetike të vitit 2022, rezervat e ulëta dhe rreziqet e furnizimit po e bëjnë Europën më të cenueshme përpara dimrit.

Pse po rriten sërish çmimet e gazit

Vala e të nxehtit po rrit kërkesën për energji elektrike, ndërsa thatësira dhe temperaturat e larta po kufizojnë prodhimin hidroenergjetik dhe atë bërthamor. Për pasojë, centralet me gaz po përdoren më shumë pikërisht në periudhën kur Europa duhet të rimbushë rezervat për sezonin e dimrit. Situata komplikohet edhe nga fakti se Ngushtica e Hormuzit mbetet praktikisht e mbyllur dhe Norvegjia ka zgjatur ndërprerjet në disa fusha të prodhimit të gazit.

“Janë materializuar disa rreziqe negative nga ana e ofertës dhe nivelet e rezervave të gazit janë historikisht të ulëta përpara sezonit të ngrohjes”, tha Daniel Kral, ekonomist në Oxford Economics. Institucioni pret të rishikojë në rritje parashikimin për çmimet në shtator, potencialisht drejt një mesatareje pranë 60 euro/MWh gjatë tremujorit të katërt të vitit 2026 dhe tremujorit të parë të vitit 2027.

Europa konsumon më pak gaz, por mbetet e ekspozuar

Europa e ka ulur konsumin e gazit me rreth 15–20% krahasuar me vitin 2021, falë reduktimit të përdorimit nga industria, zgjerimit të energjisë së rinovueshme dhe përdorimit më të madh të pompave të nxehtësisë. Edhe furnizimi global me gaz natyror të lëngshëm (LNG) është rritur dhe Europa ka më shumë terminale importi, duke e bërë një mungesë fizike të gazit më pak të mundshme sesa gjatë krizës së viteve 2021–2022.

Megjithatë, varësia nga temperaturat mbetet e lartë. Sipas Oxford Economics, dimrin e kaluar, kur temperaturat ranë përkohësisht nën mesataren afatgjatë, kursimet e konsumit të gazit krahasuar me nivelet para vitit 2021 u ngushtuan në vetëm 5–10%. Kjo do të thotë se një dimër veçanërisht i ftohtë mund të rrisë me shpejtësi kërkesën dhe presionin mbi çmimet.

Rezervat vetëm 57.1 për qind në fillim të gushtit

Të dhënat e Gas Infrastructure Europe tregojnë se rezervat europiane të gazit ishin vetëm 57.1% të mbushura më 1 gusht, niveli më i ulët për këtë periudhë të vitit në serinë historike. Rregullat e BE-së vijojnë të synojnë mbushjen në 90%, por vendet kanë më shumë fleksibilitet dhe objektivi mund të arrihet nga 1 tetori deri më 1 dhjetor. Në kushte të vështira tregu, Brukseli ka inkurajuar përdorimin e fleksibilitetit që mundëson uljen e objektivit në 80%.

Rritja e gazit mund të shtojë presionet mbi inflacionin

Çmimet e larta të gazit mund të shndërrohen edhe në problem për Bankën Qendrore Europiane (BQE). Çmimet me shumicë transmetohen me vonesë te faturat e konsumatorëve, pasi kompanitë energjetike shpesh i sigurojnë furnizimet disa muaj më herët. Oxford Economics vlerëson se ndikimi maksimal te konsumatorët ndihet zakonisht rreth gjashtë muaj pas rritjes fillestare, por efekti ndryshon sipas vendeve. Transmetimi është më i ngadaltë në Gjermani dhe Austri, më i shpejtë në Francë, Itali dhe Spanjë dhe pothuajse i menjëhershëm në Holandë. Italia konsiderohet ekonomia e madhe europiane më e ekspozuar për shkak të varësisë së lartë nga gazi.

Sipas Oxford Economics, nëse çmimet aktuale të gazit me shumicë vazhdojnë, inflacioni i përgjithshëm në Eurozonë mund të jetë pranë 3.5% në gjysmën e dytë të vitit 2026, krahasuar me pak mbi 3% në skenarin bazë. Tregjet presin gjerësisht edhe një rritje tjetër prej 0.25 pikë përqindjeje të normave të interesit në shtator, ndërsa projeksionet e BQE-së të publikuara në qershor parashikonin inflacion rreth 3.4% në tremujorin e tretë dhe të katërt të vitit 2026.

Një dimër më i ftohtë dhe çmime të larta të gazit mund të ushtrojnë kështu presion të dyfishtë mbi ekonominë europiane, duke dobësuar fuqinë blerëse të familjeve dhe duke mbajtur më të larta normat e interesit.

Burimi: Monitor